Thứ gì là bình thường ?

Chúng sanh Đức Minh nói : "Muốn đạt Đạo thì chúng ta phải Bình Thường, đói ăn khát uống, xấu đẹp đều thấy, hay dở đều biết, vui thì la lên, buồn thì cứ than thở, đau khổ thì cứ khóc… cứ phải chân thật, cứ phải bình thường." 

Phản luận : đây là cách khẳng định sai ngay ở phần cơ bản cốt lỗi về quy luật vận hành của vũ trụ mà cụ thể ở đây là quy luật vô thường. Như chúng ta cũng biết, thế giới hữu vi là vô thường, một phàm phu khi chưa đạt đạo thì tâm vô thường biến đổi theo từng sát na và tất nhiên kể cả các hoạt động sinh hoạt hằng ngày như ăn uống,ngủ, nghỉ,.... Cái bình thường của tâm ở người đạt đạo ở đây muốn nói chính là sự chứng quả, giải thoát với tâm vô lậu. Tâm ấy không sanh, không diệt tức không khởi tham, sân , si , mạn, nghi ,...thì làm gì có chuyện cần phải diệt các tâm tham, sân, si,...ấy ? Cho nên, gọi tâm này là tâm bình thường chứ không phải bình thường ở các hoạt động ăn, ngủ, nghỉ, sinh hoạt hằng. Các hoạt động này đều thuộc vào hoạt động của sự sanh diệt thay đổi liên tục. Cử chỉ, hành động không giống nhau hôm nay so với hôm trước, có sự bắt đầu hành động và kết thúc hành động tức có sanh diệt,....vậy nên nó gọi là vô thường. Do con người phàm phu ko nhận diện như chúng đang là, tức thấy rõ bản chất của sự vật hiện tượng  đang diễn ra mà ở đây là sinh hoạt hằng ngày, họ cứ thấy nó diễn ra lập đi lập lại giống nhau bên ngoài rồi bảo bình thường nhưng thực chất không phải vậy. Cái nhìn phàm phu là cái nhìn ở góc độ tương đối, mê mờ nên nhìn bề ngoài tổng quát rồi nói cho người khác nghe như thế như thế...bla..bla..kiểu khẳng định như quy luật. Trong khi đó, quy luật vô thường là lý cơ bản mà một người đang tu tập cần phải "nắm chắc". Khi nhìn nhận sự vật, hiện tượng phải có sự tác ý ( tư duy) liên tục dựa trên lý đó.

Chúng sanh Đức Minh nói ở phần đầu "nếu muốn đạt đạo". Chữ "đạo" ở đây nghĩa là con đường để đi đến sự thông suốt. Một khi muốn như vậy thì phải đi trên con đường được vạch sẵn tức sử dụng các phương tiện tu tập. Ở Đạo phật có rất nhiều pháp môn. Mỗi pháp môn khác nhau về hình thức nhưng đều với mục đích là để cầu đạt giải thoát. Cho nên, các pháp môn chỉ là các phương tiện cho người đang tu tập cầu giải thoát. Mà đã là phương tiện thì đều là sự giả của pháp đồng nghĩa với việc pháp ấy là vô ngã. Khi đạt đạo thì không cần phải sử dụng phương tiện để đến bờ bên kia nữa. Lúc đó, pháp phương tiện từ chỗ sanh do dụng pháp phương tiện sang diệt tức ko dụng nữa, tâm ta thay đổi từ vô thường sang bình thường như đã đề cập ở trên.

Hành thuận chiều quy luật 

Có một người bảo, muốn thế giới, đất nước tốt đẹp như ko còn độc tài độc đoán, hạn chế tham nhũng thì mỗi người phải thu nhíp chính mình tức quay vào bên trong rèn luyện, tu tập tâm trở nên tốt hơn thì đất nước, thế giới sẽ thay đổi theo ý mình. Đại khái ý là như vậy.

Phản luận : Với cách suy xét như thế, trên phương diện thay đổi, tất nhiên có sự thay đổi nhưng thay đổi ấy chỉ diễn ra với người có hiểu biết như vậy mà thôi. Còn thế giới, quốc gia  đầy rẫy những người vô minh, thiếu hiểu biết thì làm sao mà họ nghĩ được việc này chứ ? Cho nên, chỉ có cách thực tập tâm mình để cho nâng cao trí tuệ, nâng cao sự thấu suốt vấn đề, sau đó hướng dẫn lại chúng sanh khác biết cách thực hành thì may ra thế giới, đất nước mới thay đổi lớn được (mọi sự vật hiện tượng ở thế giới hữu vi đều diễn ra tương đối). Dụng cách vậy mới đúng với cách phật Gotama đã từng làm, có nghĩa giác ngộ cho mình sau đó hướng dẫn, giúp ngừi khác tự giác ngộ theo hay còn gọi là giác hạnh viên mãn. Thử đối chiếu cách làm trên so với tính quy luật vận hành xem sao ? Tất nhiên nó rất đúng với quy luật nhân quả. Bởi vì các yếu tố nhân duyên tương tác, tương thuộc, tương trợ lẫn nhau ở đây là con người cùng phát triển, cùng hỗ trợ nhau hướng đến lợi ích, tạo ra một kết quả hạnh phúc, không khổ đau mang tính tích cực, như ý muốn. Điều này cũng phù hợp với quy luật "Cái này có thì cái kia có; Cái này sinh thì cái kia sinh; Cái này không có thì cái kia không có. Cái này diệt thì cái kia diệt." ( quy luật duyên sanh, duyên khởi), có nghĩa, vì chúng ta tương trợ giúp chúng sanh khác hiểu biết nên chúng sanh khác có được sự thực tập như vậy, ra kết quả như vậy. Và ở người giúp không diễn ra sự ác, sự độc đoán, sự tham lam tham nhũng,...thì người được giúp sẽ không xuất hiện điều này vì yếu tố tâm thiện, tâm hiểu biết sáng suốt có mặt ở mỗi người.

Với cách suy luận của người nói đầu đề trên mang tính ích kỷ cho bản thân hơn là vì mình, vì lợi ích chúng sanh khác. Tại sao như vậy? vì với ý nghĩ như vậy dễ dẫn đến mầm họa cho nhân loại, bởi người hiểu biết không đoái hoài gì đến chúng sanh khác, cứ để mặc cho chúng sanh  thiếu hiểu biết có các hành động sai quấy, tàn ác, làm khổ đau cho nhân loại. Một ví dụ cụ thể, theo các nhà nghiên cứu sử học, các học giả, việc phật giáo tại Ấn Độ suy vong gần như ko còn nữa trong quá khứ cũng bởi một phần do các tu sĩ chỉ chú tâm vào bản thân mình, chỉ lo tu tập thân tâm ngoài ra ko có tương tác nhiều với bên ngoài XH, ko có giúp chúng sanh khác bằng việc độ họ giác ngộ nên dẫn đến đạo phật ngày càng suy giảm, mất tích. Điều này chứng tỏ, quan điểm của người này rất bất lợi cho con người nói chung.

Như vậy, Khi chúng ta hiểu biết được những quy luật vận hành của vũ trụ, nhân sinh thì việc áp dụng thuận theo quy luật mang yếu tố tích cực chắc chắn sẽ diễn ra thuận lợi và có kết quả viên mãn như ý muốn. Ngược lại, nếu sử dụng phương pháp mang tính không tích cực, trái chiều thì rất bất lợi, có khi mang mầm hậu hoạ khổ đau cho chúng sanh như tham ô diễn ra tràn lan, độc tài độc đoán sanh ra đầy rẫy tội ác,....

SỰ BÌNH ĐẲNG?


Chúng sanh Lê Đức Minh khẳng định làm gì có chuyện bình đẳng trên thế gian này.

Phản luận : nếu xét về thế gian thì

tất nhiên tất cả chúng sanh phàm phu sẽ thấy mọi thứ đều bất bình đẳng. Vì sao như vậy ? Vì chúng sanh bị kiến ngã, thiếu hiểu biết dẫn đến sai lầm nhìn nhận các pháp từ đó tâm có sự đối đãi, chấp vào pháp ấy dẫn đến tham, sân, si khởi lên. Và nó được biểu hiện thông qua các hành động xấu - ác, gây bất bình đẳng  trong thế gian như quyền con người mà đạo phật gọi chung là quyền chúng sinh và nhiều thứ khác bất bình đẳng nữa. Hoặc vì chúng sanh bị che lấp bởi vô minh nên ko thấy rõ bản chất bên trong các pháp đang hiện hữu trước mắt bình đẳng.

Ở ngừi tu tập giác ngộ, giải thoát, họ thấy được sự thật các pháp như là, thấu tỏ thực tính các pháp đều vô ngã, đều là bình đẳng. Họ an nhiên tự tại, vô sự trước các ác pháp bên ngoài nên lúc đó, cái thấy là bình đẳng, vô hữu tướng tức không thấy một pháp nào là bất bình đẳng trong thân tâm của ngừi giác ngộ. Ngoài ra, mọi chúng sanh đều bình đẳng có thể giác ngộ. Đó là điều hiển nhiên từ xưa đến nay vẫn vậy.

Nói tóm lại: do phàm phu vô minh, tâm dao động trước các pháp nên cái thấy kiến ngã, lập định bất bình đẳng. Bậc thánh đã giải thoát, mọi sự an nhiên xem như ko có trở ngại  gì trước sau và hiện tại nên thấy bình đẳng các pháp bên trong và ngoài.

Nói vậy để một phàm phu muốn đi từ cái thấy bất sang cái thấy bình đẳng phải tìm cách phá bỏ định kiến bấy lâu nay, trở thành bậc giác ngộ, giải thoát thông qua sự hành trì trong tu tập, từ đó, mới hiểu biết nhìu về thế giới nhân sinh, vũ trụ. Chúng sanh sẽ đối xử với nhau đầy tình thương yêu, tạo ra một xh thật sự công bằng và bình đẳng, an lành trong quan hệ ứng xử. Chứ ko phải nói vậy để khoanh tay đứng nhìn tội ác diễn ra trước mắt, rồi gọi do tâm tui bình đẳng nên thấy ác cũng là bình đẳng trong tâm. Với cách nghĩ này là sai lầm, ngu si, ác kiến dễ gây hoạ cho mình và cho chúng sanh vô minh khác.

Hướng tu tập

Thiền Giả Thiện Ngôn nói : tu mà muốn tìm chân nhân để chỉ đường tu cho khỏi bị lỗi lầm, đó khác nào há miệng chờ trái sung rớt vào miệng. Tu là phải kinh qua tất cả sự đau khổ, nếm trải tủi nhục, rồi lao xuống bùn sâu hố thẳm,....để từ đó mới biết thu hẹp bản ngã, mới lột xác trưởng thành. Qua nhiều lần như vậy thì đó gọi là tu.

Phản luận :

Nếu nói người tu há miệng chờ sung thì khác nào đức Phật quá rảnh khi dùng phương tiện để dẫn dắt chúng sanh tu tập thông qua các pháp môn được truyền thừa lại cho đến ngày nay ? trong khi Phật dạy chúng sanh khác muốn tu tập nên thân cận bậc trí, bậc thánh nhân, bậc chân nhân. Và hãy nương tựa vào chánh pháp, lấy chánh pháp làm thầy,....Vì sao như vậy ? Vì chỉ có những ngừi đã từng kinh qua, trải nghiệm chứng ngộ, có được tuệ giác, sáng suốt thấu tỏ được con đường Phật dạy trước đó. Nhờ vậy, họ mới chỉ dạy tốt cho chúng sanh còn vô minh bằng những phương tiện tu tập hầu có hướng đi mang tính tích cực lợi ích cho mình và cho chúng sanh khác nữa.

Khi con ngừi mới sanh ra ở cõi trần, đồng nghĩa với sự gắn liền một cuộc sống khổ đau. Đức Phật đã tóm gọn nó bằng 8 cái khổ chính ở một kiếp người được ghi trong kinh sách. Cái khổ chỉ khác biệt nhau ở chỗ hoàn cảnh khác nhau khi đối diện với cảnh trần khác nhau ( cái khổ do tính tác động môi trường bên ngoài lên thân thể vật lý ), ngoài ra còn có mức độ cảm thọ khác nhau ở mỗi mỗi người khác nhau do trí tuệ, hiểu biết và căn cơ khác nhau ( cái khổ mức độ xuất phát từ bên trong). Vấn đề ở đây rất lớn là sự quán tưởng về cái khổ của chúng ta đã từng trải qua ở quá khứ, hiện tại và tương lai như thế nào, ra sao bởi cái khổ - cảm thọ diễn ra trước hoặc sau khi chúng ta suy nghĩ, suy tưởng. Nhờ vậy sự quán tưởng mà có động lực để nỗ lực tu tập. Cũng vậy, khi đức Phật ở cung điện sung sướng đủ mọi vật chất tiền tài lẫn danh vọng, Phật đâu có chịu khổ theo kiểu phải lao vào bùn sâu, vực thẳm để khổ ? Mà sao Phật phải từ bỏ cung điện ra đi cầu đạo ? Tất cả đều bén duyên bởi nhờ sự quán tưởng, quán sát cảnh khổ ở thế gian khi ra ngoài kinh thành. Một hay nhiều cảnh khổ Phật thấy ấy mà chính đức Phật cũng đã từng trải qua và biết sẽ xảy ra trong tương lai ntn nên từ đó mới có tâm lực xuất gia, sống đời sống ko gia đình hòng tìm đường giải quyết khổ đau. Khi xuất gia, Phật đã tìm đến hai vị sư được cho là giỏi bậc nhất ở đó thời bấy giờ để tu học. Qua đó, chúng ta thấy Phật đâu có cố tình lao chỗ này để chờ mẹ nhân quả đánh, rồi lao chỗ kia để mẹ nhân quả đánh tiếp sau đó rút kinh nghiệm từ khổ đau đó rồi từ bỏ, rồi lại tiếp tục cho đến già, bệnh, chết mà tánh nào tật nấy, ko thể hết cái ngu cho mình? và cái động cơ vô minh lao vào chỗ này chỗ kia để mẹ nhân quả đánh nhằm tốt lên cũng chẳng biết do nhân, do duyên gì mà vậy, có lợi ích gì ko? nó khác cách mà Phật đã làm. Phật là người chỉ có một ý chí duy nhất là tìm đường cầu đạo giải thoát tức thoát khỏi khổ đau. Mặc dù có những con đường sai lầm nhưng cái kết của sự sai lầm là sự bừng tỉnh, chuyển hướng, tìm đường né tránh ko để mắc sai lầm từ lần, này lần khác nữa. Và cuối cùng là đạt sự giác ngộ, giải thoát, có được trí tuệ rộng lớn. Từ chỗ có trí tuệ lớn thì đâu còn sai lầm, đâu còn bị nhân quả chi phối hay mẹ nhân quả quánh te tua như người khác bị liên tục? Đấy là cái lợi cho con đường đúng để đi.

Cũng vì phàm phu ko biết nguyên nhân của khổ đang hiện hữu trước mặt mình nên cứ rong rủi dặm đường, lao vào trần ai một cách ngu si như con thiêu thân để trải nghiệm đời cho khổ thân xác hầu nghĩ tưởng đó là dễ tu tập, dễ thăng tiến nhưng thực tế là một sai lầm lớn. Phật cho đó là cách cực đoan thứ hai ( hai cực đoan : tu khoái lạc các giác quan và ép xác đày đoạ thân thể) và khuyên người ta hãy từ bỏ, chấm dứt lối đi cực đoan ấy để đi con đường trung đạo. Phật chỉ rõ con đường tứ diệu đế cho chúng ta đi. Những người đầu tiên được chỉ là năm anh em ông Trần Kiều Như. Bởi lẽ năm anh em ông Trần Kiều Như cũng như Phật trước đó tu kiểu cực đoan ép xác, cũng đày đọa khổ sở để mẹ nhân quả quánh cho tơi bời khói lửa thành thân tàn ma dại óm lòi xương khô. Và rồi cũng còn luân hồi như ai, cũng ko phát triển tuệ giác như ai để hiểu biết rõ mọi điều trên thế gian này điều nên làm và điều ko nên làm. Con đường tứ diệu đế có thể nói là chân lý. Vì nó chỉ cách nhận diện sáng suốt cho một lối đi trung đạo đúng, ko rơi vào cực đoan, tà kiến hay ác đạo. Nó hướng thượng con người ta luôn đến đích của sự giác ngộ, giải thoát, niết bàn tức ko còn khổ đau nữa. Nó chỉ rõ đầu tiên phải xác định khổ là gì và điều thứ hai là nguyên nhân của khổ. Ở đây ta thấy, Phật chỉ rất rõ cho phàm phu biết, muốn giác ngộ, giải thoát hay muốn hành động một điều gì đó mang tính liên hệ trước tiên cần phải biết nội dung như thế nào, phải chấp chấp nhận sự thật về khổ và truy nguyên được nguồn gốc do đâu mà có. Do vậy, khi chúng ta đi sẽ tránh được các bước đi sai lầm về sau như kiểu đâm đầu vào chỗ hiểm nguy như nói trên để trải nghiệm lung tung, chả có kết quả gì tốt dẹp cho mấy.

Phàm phu vẫn mãi mãi là phàm phu, vì chẳng có lối đi tích cực đúng đắng thông qua sự dẫn dắt của ngừi đi trước đã đạt được giác ngộ, giải thoát. Cứ tự cao, tự đại, chấp vào cái thấy biết của mình (chấp tri kiến) mà đi, ko cần nhờ đến sự giúp đỡ của ai thì hậu quả thật khôn lường như giai đoạn Phật đã từng tu ép xác. Rất may, Phật đã hiểu biết từ bỏ nó vậy tại sao hậu thế ko rút ra cho mình bài học để học hỏi, chọn lối đi trí tuệ chứ ?

Phản luận ý nghĩ về một cuộc cách mạng của một vị sư ---------------------------- Sư T.N.T nói : "Cách mạng quan trọng nhất là nỗ lực giải phóng con người khỏi ách nô lệ vào thần quyền, cũng như tham ái, sân hận, si mê và chấp thủ. Đây mới đích thực là cuộc cách mạng chân chính mang lại hạnh phúc và tự do cho con người."

Phản luận: Thế giới có nhiều tôn giáo trong đó có tôn giáo đa thần và nhất thần. Tui được biết, có những tôn giáo mặc dù trong đó có niềm tin mang tính ảo tưởng hoặc không xác thực nào đó nhưng không có nghĩa xấu hết mà bên cạnh đó, có những quan điểm cực kỳ tiến bộ mà ngay cả phật giáo, rất rất nhiều những con người đang tu tập ko thể có được, làm được như vậy. Như bên kito giáo, là một tôn giáo nhất thần, họ có quan điểm như từ bi, bác ái và đặc biệt là quan điểm tiến bộ như tinh thần dân chủ, hoà bình. Những điều này tôn giáo họ thực hiện phải công nhận là khá tốt hiện nay. Quan điểm trên là quan điểm phổ quát nhất trên thế giới, được Liên Hiệp Quốc nhấn mạnh, đề cao. Trong quá khứ, có những con người của tôn giáo nào đó làm sai, tàn ác ko có nghĩa là tôn giáo đó ngày nay xấu như vậy. Bởi tính quy luật vô thường, tất nhiên sẽ có sự thay đổi. Vậy tại sao chúng ta phải đi bác bỏ cái quan điểm tiến bộ trên, chỉ soi vào cái ko hoàn thiện của con người khác ở quá khứ và nhược điểm hiện tại của tôn giáo rồi nhấn chìm toàn bộ nó bằng cuộc cách mạng giải phóng tôn giáo thần quyền chứ ?

Thế giới này là hữu tương, là tương đối, đừng cố mà đi tìm cái tuyệt đối cho mình để rồi dẫn đến sự thất vọng khổ đau. Cũng vậy, tất cả các tôn giáo cùng sinh sống, biết cách tạo ra hoà bình trên trái đất này. Điều đó tùy thuộc rất lớn vào xử sự của con ngừi như thế nào. Và mỗi người đều có quyền lựa chọn tôn giáo của mình tùy vào quyền quyết định sao cho phù hợp - khế cơ của họ. Không ai có thể ép một ai đó phải chọn tôn giáo này, tôn giáo kia, rồi quay qua châm chọc, rồi bát kích tôn giáo nọ. Trong kinh điển, Đức Phật không làm cách như vậy, ai thích đến thì tùy duyên đến chứ không cưỡng ép, ép buộc hoặc nếu có thảo luận với tôn giáo khác chỉ thông qua đối thoại bằng luận điểm nhằm làm sáng tỏ cho đối phương mà thôi.

Trong kinh tế, nếu có hai phương án, ngừi lựa chỉ chọn được một thì nên chọn phương án nào mà xét thấy tối ưu nhất cho mình. Khi đó, bản thân người lựa chọn sẽ mất quyền lợi bởi phương án thứ hai vì có nhân tố tích cực mà phương án một ko có. Như vậy, sự tương đối trong quyền lựa chọn được thể hiện chứ ko bao giờ có cái tuyệt đối tất cả. Và quyền lựa chọn chính là cái tuyệt đối được thể hiện cụ thể bởi tương đối. Cho nên, cuộc sống vốn dĩ tương đối và mượn cái tương đối làm phương tiện để nhìn nhận, đi đến cái tuyệt đối. Trong tôn giáo cũng vậy, việc phù hợp - khế cơ để lựa chọn cho mình tôn giáo hầu tu tập là cái tuyệt đối thể hiện qua cái tương đối. Trong rất nhiều bài giảng pháp, Đức Đạt Lai Lạt Ma 14 cũng đã từng nói nội dung đại khái như vậy. Tu tập là sự trải nghiệm ở thời gian dài, có thể ở kiếp này, hoặc kiếp sau sau nữa tùy vào mỗi ngừi. Hôm nay bạn tự do đặt niềm tin vào tôn giáo này, bạn trải nghiệm ở tôn giáo đó có tính ưu nhược khác nhau cũng có nghĩa nghiệp tốt xấu khác nhau. Rồi biết đâu, ở kiếp sau, kiếp sau nữa bạn có duyên đến với đạo phật thì sự huân tập tích lũy trong trải nghiệm kiếp trước đó làm nhân điều kiện để đi đến sự nắm bắt giải thoát ở kiếp hiện tại. Ở thời đức Phật cũng vậy, có những vị tu tập khác tôn giáo nhưng họ có mầm giác ngộ sẵn ( nhân duyên điều kiện do tích lũy nhìu kiếp và kể cả việc tu kiếp hiện tại ở tôn giáo ko phải đạo phật) nên chỉ cần nghe đức Phật giảng một bài pháp xong giác ngộ, giải thoát liền. Nói vậy để thấy rằng, việc tu tập ở nhìu tôn giáo khác nhau ko phải tôn giáo nào cũng bất lợi để đi đến giác ngộ, giải thoát. Tui có bạn thân bên Kito giáo, cực kỳ mộ đạo. Bạn ấy nhìn rất hiền từ. Mỗi khi tiếp xúc bạn ấy, tui quán sát thấy thánh thiện luôn hiện ra ở mỗi hành vi, cử chỉ. Tui đoán, người này có nhân giác ngộ rất nhanh nếu tu theo đạo phật. Vậy người ta ko tu theo đạo phật mà sao có thánh thiện như vậy được hè ?

Túm lại, phải nhìn mọi sự vật hiện tượng dưới góc độ khách quan, góc độ chân lý chứ đừng cố ép để mang tính sở hữu, của riêng, có lợi cho mình hoặc cho ai đó, tổ chức hay đảng phái,...lúc đó, sẽ rơi vào sự chấp ngã. Khi nhìn nhận nhằm lợi mình lợi ích cho chúng sanh đều bắt nguồn từ cái nhìn như là, tức cái nhìn dưới góc độ chân lý. Nếu tui nói câu nói trên thì sẽ nói một phần như thế này: "cách mạng quan trọng nhất hiện nay là giải phóng ách gông cùm dưới sự cai trị độc tài, độc đoán, phi nhân, đàn áp, bốc lột nhân dân, làm khổ đau nhân dân. Vì sự độc tài chính là điều kiện, trưởng dưỡng để phát triển lòng tham, sân, si."

Chú ý : bài viết chỉ mang tính góp ý, thảo luận.